Inhoudsopgave
Hoe werkt box 1 en box 3 bij een eigen huis
Box 1 en box 3 zijn termen van de Belastingdienst voor verschillende soorten inkomen en bezit. Box 1 is voor loon, een uitkering en het eigen-woningforfait: een bedrag dat je bij je inkomen moet tellen als je in je huis woont. Hypotheekrente mag je meestal aftrekken, dat scheelt in je belasting. Box 3 is voor spaargeld, beleggingen en andere bezittingen. Hier betaal je belasting over de waarde van je bezit, dus ook over een huis als het daar terechtkomt. In het dagelijks leven denken mensen bij wonen vooral aan hun huis als hoofdverblijf. Maar dat verandert als de situatie wijzigt, bijvoorbeeld door scheiding, verhuizing of tijdelijk leegstaan van het huis.
Veranderingen bij scheiden of uit elkaar gaan
Stel dat je uit elkaar gaat, maar een van de partners blijft voorlopig nog in het huis wonen. Dan blijft het huis meestal eerst in box 1, ook voor de ex-partner. Dat komt doordat de wet rekent op een overgangsperiode van maximaal twee jaar. In deze periode mag de vertrokken partner de hypotheekrente nog aftrekken, net zoals wanneer je nog in de woning zou wonen. Na die twee jaar verandert er iets belangrijks: het aandeel van de vertrokken partner in het huis verhuist naar box 3. Dat betekent dat je vanaf dat moment moet aangeven wat jouw deel van het huis waard is bij de bezittingen in box 3. Ook de schuld die erbij hoort, wordt dan verplaatst. Dit kan nadelig uitpakken, want je mag de hypotheekrente dan niet langer aftrekken. Wie bijvoorbeeld in mei 2024 officieel uit elkaar gaat, krijgt deze overgangsregeling tot mei 2026. Vanaf 1 mei 2026 hoort jouw deel in box 3.
Wanneer verhuist je huis naar box 3
Niet alleen wat betreft scheiden kan een eigen huis in box 3 terechtkomen. Dat gebeurt ook als je huis leegstaat zonder dat je er zelf in woont. Bijvoorbeeld als je al naar een andere woning bent verhuisd die jouw hoofdverblijf is. Ook als het huis te koop staat en jij ergens anders woont, is er in veel gevallen een termijn van maximaal drie jaar waarin de hypotheekrente nog aftrekbaar blijft. Is die periode voorbij, dan gaat het huis automatisch naar box 3. Dat betekent dat je huis niet meer gezien wordt als je hoofdverblijf. Ook als het huis tijdelijk wordt verhuurd, kan het voor de Belastingdienst reden zijn om het huis in box 3 te plaatsen. In die situatie moet je niet alleen belasting betalen over de waarde van het huis in box 3, je mag de betaalde hypotheekrente ook niet langer aftrekken. Het verschil in belastingdruk kan flink zijn, omdat je in box 3 belasting betaalt over je bezit en niet alleen over het inkomen uit je huis.
Nieuwe regels en plannen rondom wonen en vermogen
De overheid is bezig met plannen voor nieuwe regels rondom belasting in box 3. Naar verwachting komt er vanaf 1 januari 2028 een systeem waarbij je niet langer een vast percentage betaalt over je spaargeld en beleggingen, maar over het werkelijke rendement dat je haalt uit je vermogen. Ook huizen die in box 3 vallen, zoals tweede huizen en huizen waar je zelf niet in woont, worden dan op een nieuwe manier belast. Dit kan gevolgen hebben voor mensen die uit elkaar zijn of kiezen voor samenwonen op een andere plek. Het is dus slim om goed na te denken over je financiële situatie als je gaat verhuizen, gaat scheiden of je huis tijdelijk leeg staat. Door vooraf te weten wanneer je huis kan verschuiven van box 1 naar box 3, kom je minder snel voor verrassingen te staan bij de belastingaangifte.
Belangrijke aandachtspunten bij veranderen van box
Wie te maken krijgt met een verschuiving van het huis van box 1 naar box 3, doet er goed aan op tijd na te gaan wat dit voor zijn of haar situatie betekent. Voorbeelden zijn een eigen huis dat te koop staat, je na een scheiding je aandeel in het huis aanhoudt of een tijdelijk leegstaande woning. Let erop dat je na het verhuizen van het bezit naar box 3 niet langer de hypotheekrente mag aftrekken en dat je jaarlijks het bezit moet opgeven in box 3 van je belastingaangifte. De hoogte van de belasting hangt af van de waarde van het huis en de bijbehorende schuld. Een goede voorbereiding voorkomt dat je onverwachts meer belasting betaalt dan nodig is en zorgt ervoor dat wonen ook fiscaal overzichtelijk blijft.
Veelgestelde vragen over wanneer een eigen huis van box 1 naar box 3 gaat
-
Wanneer eindigt de hypotheekrenteaftrek na scheiding?
Na een scheiding blijft de hypotheekrenteaftrek maximaal twee jaar gelden voor de partner die het huis heeft verlaten. Daarna verhuist het aandeel van deze persoon in de eigen woning naar box 3.
-
Wat gebeurt er als ik mijn huis te koop zet maar er niet meer woon?
Als je huis te koop staat en je bent verhuisd, kun je nog drie jaar de hypotheekrente aftrekken in box 1. Na die periode hoort het huis bij jouw bezittingen in box 3.
-
Hoe wordt mijn huis in box 3 belast?
Een huis dat in box 3 valt, wordt belast volgens de regels voor sparen en beleggen. Je betaalt belasting over de waarde van het huis na aftrek van de eventuele hypotheekschuld.
-
Wat betekent het ‘eigen-woningforfait’ in box 1?
Het eigen-woningforfait is een bedrag dat je bij het inkomen moet optellen omdat je in een koopwoning woont. Dit geldt dus alleen als de woning in box 1 valt.
-
Wie bepaalt wanneer mijn huis naar box 3 verhuist?
De Belastingdienst past de regels toe die in de wet staan. Wanneer je bijvoorbeeld langer dan twee jaar uit elkaar bent, of langer dan drie jaar niet meer in het huis woont, gaat het huis van box 1 naar box 3.
