Inhoudsopgave
Watervast multiplex is een plaat waarvan de houtlagen met vochtbestendige lijm zijn verlijmd. Dat betekent niet dat de plaat zelf waterdicht is: het hout kan nog steeds vocht opnemen. Voor gebruik buiten zijn daarom ook de houtsoort, de afwerking en de manier van monteren belangrijk.
Je gebruikt dit plaatmateriaal bijvoorbeeld voor boeiboorden, buitenmeubels of een kast in een vochtige ruimte. De juiste keuze hangt af van hoeveel vocht de plaat krijgt en of ze daarna weer kan drogen.
Wat betekent watervast multiplex?
De term watervast slaat bij multiplex vaak op de lijm tussen de dunne houtlagen. Die lijm is bestand tegen vocht, zodat de lagen onder de bedoelde omstandigheden bij elkaar blijven. Het hout zelf kan wel opzwellen, vervormen of worden aangetast als het langdurig nat blijft.
Voor een buitentoepassing is watervaste verlijming dus niet het enige waar je op let. Ook de opbouw van de plaat en de bescherming van het oppervlak en de randen bepalen of de plaat geschikt is.
Je kunt de aanduiding WBP tegenkomen. Die wordt gebruikt voor een vochtbestendige verlijming, maar vertelt op zichzelf niet alles over de kwaliteit of de geschiktheid voor een specifieke plek. Een plaat met verlijmingsklasse 3 volgens EN 314-2 heeft een lijmverbinding die geschikt is voor buitentoepassingen. Ook dan is bescherming van het hout nodig.
Waar kun je watervast multiplex gebruiken?
Watervast verlijmde platen zijn bruikbaar op plekken waar af en toe vocht aanwezig is. Denk aan de volgende toepassingen:
- Boeiboorden en dakranden: kies een plaat die geschikt is voor buiten en werk alle zijden en zaagranden af.
- Buitenmeubels: bescherm vooral de bovenkant, verbindingen en onderkanten tegen inregenen en optrekkend vocht.
- Gevelbekleding: gebruik een plaat die voor deze toepassing is bedoeld en zorg voor ventilatie en waterafvoer.
- Kasten in een keuken of badkamer: bescherm delen die nat kunnen worden, zoals randen rond een wastafel.
Een plek die voortdurend nat blijft, is minder geschikt. Denk aan een plaat die direct op natte grond staat of aanhoudend in water ligt. Een buitenafwerking maakt multiplex niet onbeperkt bestand tegen zulke omstandigheden.
Welke soorten zijn geschikt voor vocht?
Okoumé multiplex wordt vaak gebruikt voor buitenwerk. Het is relatief licht en goed te zagen en te schilderen. Voor buiten is een geschikte plaatopbouw met watervaste verlijming nodig. Ook okoumé moet je beschermen tegen langdurig vocht.
Er zijn ook platen met een hardhouten kern of deklaag. De eigenschappen verschillen per houtsoort en per opbouw. De naam hardhout betekent niet automatisch dat iedere laag in de plaat duurzaam genoeg is voor onbeschermd buitengebruik.
Een gegronde plaat heeft al een eerste verflaag. Dat scheelt werk, maar is meestal geen volledige eindafwerking. De grondlaag kan ruw zijn of oneffenheden hebben. Schuren en plaatselijk plamuren kan nodig zijn voordat je de plaat afwerkt met een geschikt verfsysteem.
Watervast multiplex afwerken voor buiten
De randen van een plaat verdienen extra aandacht. Op een zaagrand liggen de houtlagen open en kan vocht gemakkelijk binnendringen. Werk ook de achterkant af, zelfs als die na montage niet meer zichtbaar is.
- Zaag en boor de plaat op maat. Werk splinters en ruwe plekken weg.
- Maak de plaat droog en schoon. Verwijder zaagsel en stof voordat je gaat schilderen.
- Seël de randen. Gebruik een randsealer die geschikt is voor multiplex en behandel ook nieuwe zaagsneden.
- Werk beide plaatvlakken af. Gebruik een grondlaag en buitenlak die bij elkaar passen. Een al gegronde plaat heeft doorgaans nog een aflak nodig.
- Bescherm bevestigingspunten en naden. Werk beschadigingen in de verflaag bij en voorkom dat water op de plaat of in naden blijft staan.
Onderhoud hoort bij de afwerking. Beschadigde verf en openstaande randen laten vocht door. Werk die plekken bij voordat het hout langdurig nat wordt.
Montage en plaatdikte
Monteer platen zo dat regenwater kan wegstromen en hout kan drogen. Vermijd direct contact met de grond en laat geen water op horizontale delen staan. Bij gevelwerk helpt een geventileerde ruimte achter de plaat om vocht af te voeren.
De benodigde dikte hangt af van de belasting en de afstand tussen de steunpunten. Een plaat van 18 mm is bijvoorbeeld een optie voor een stevig paneel of meubeldeel, maar die maat is niet automatisch geschikt voor iedere overspanning. Bij een zwaar belast onderdeel zijn de constructie en ondersteuning minstens zo belangrijk als de plaatdikte.
Multiplex kan ondanks de gelaagde opbouw kromtrekken. Bewaar platen daarom vlak en droog en bevestig ze op een vlakke ondergrond. Gebruik buiten bevestigingsmateriaal dat geschikt is voor vochtige omstandigheden.
Verschil tussen betonplex en watervast multiplex
Betonplex is multiplex met een beschermende toplaag. Die laag maakt het oppervlak glad en beter bestand tegen vocht en vuil. Gewoon watervast verlijmd multiplex heeft niet vanzelf zo’n laag en wordt vaak geschilderd.
Welke plaat beter is, hangt af van het werk. Voor een geschilderd boeiboord is daarvoor geschikt multiplex een logische keuze. Voor een oppervlak dat glad en makkelijk schoon te maken moet zijn, kan betonplex handig zijn. Bij beide platen blijven zaagranden en beschadigingen kwetsbare plekken die bescherming nodig hebben.
Veelgestelde vragen over watervast multiplex
Is populieren multiplex watervast?
Dat verschilt per plaat. Populieren multiplex kan met vochtbestendige lijm zijn gemaakt, maar dat betekent niet dat het hout geschikt is voor langdurig buitengebruik. Voor een buitentoepassing heb je een plaat nodig die daar expliciet voor bedoeld is.
Kan watervast multiplex in de badkamer?
Ja, een geschikte plaat kan worden gebruikt voor bijvoorbeeld een kast in een vochtige badkamer. Werk de plaat en vooral de randen goed af. Voor een plek die rechtstreeks en vaak nat wordt, is aanvullende waterdichting nodig.
Hoe zwaar is een plaat?
Het gewicht verschilt door de houtsoort, de afmetingen, de dikte en het vochtgehalte. Okoumé is relatief licht. Een grotere of dikkere plaat weegt meer en kan lastiger alleen te plaatsen zijn.
Wat is het nadeel van watervast multiplex?
De naam kan de indruk wekken dat afwerken niet nodig is. Toch kan vocht via randen, schroefgaten en beschadigingen in het hout komen. Ook vraagt een buitenplaat onderhoud en kan ze kromtrekken.
Voor een langdurig bruikbaar resultaat combineer je een geschikte buitenplaat met afgedichte randen, een goede verflaag en een montage waarbij water weg kan.
