Inhoudsopgave
Een nieuwspresentatie zien we elke dag op televisie, maar wat er achter de schermen gebeurt, weten de meeste mensen niet. De presentator staat voor de camera en leest het nieuws voor, maar dat is maar een klein deel van het werk. Er gaat veel meer aan vooraf dan de meeste kijkers vermoeden. Van het selecteren van berichten tot het controleren van feiten: het is een vak apart.
Wat een nieuwspresentator eigenlijk doet
Een nieuwspresentator brengt het nieuws op een heldere en betrouwbare manier. Hij of zij leest niet zomaar een tekst voor. De presentator werkt samen met redacteuren die de nieuwsberichten schrijven en controleren. Samen bepalen zij welke onderwerpen die dag aandacht krijgen en in welke volgorde ze worden gepresenteerd. Een uitzending duurt vaak maar twintig tot dertig minuten, dus er moet scherp worden gekozen. Niet elk bericht past erin. De presentator zorgt er ook voor dat de toon klopt: ernstig bij zwaar nieuws, iets lichter bij een positief bericht aan het einde van de uitzending. Dat vraagt om goede inlevingsvermogen en communicatieve vaardigheden.
De voorbereiding voor een uitzending
Voordat de camera aangaat, is er al uren werk verzet. Redacteuren volgen de hele dag het nieuws via persberichten, sociale media en internationale nieuwsdiensten. Zij schrijven de teksten die de presentator uiteindelijk voorleest. Die teksten worden meerdere keren nagelezen en aangepast. De presentator oefent de uitspraak van moeilijke namen of plaatsen, zodat alles soepel klinkt tijdens de live uitzending. Bij grote omroepen zoals de NOS of RTL Nieuws zijn tientallen mensen betrokken bij één uitzending. Ook de beelden die op de achtergrond te zien zijn, worden zorgvuldig uitgekozen. Alles moet kloppen, want fouten zijn direct zichtbaar voor miljoenen kijkers.
Het verschil tussen hard nieuws en entertainment
Niet alle nieuwsprogramma’s zijn hetzelfde. Er is een duidelijk verschil tussen zogeheten hard nieuws en entertainmentnieuws. Bij hard nieuws gaat het om politiek, economie, rampen en internationale gebeurtenissen. Programma’s als het NOS Journaal of RTL Nieuws richten zich hierop. Entertainmentnieuws, zoals te zien bij Shownieuws op SBS6, gaat over bekende mensen, films en televisieprogramma’s. Presentatoren als Bart Ettekoven zijn gespecialiseerd in dit soort berichtgeving. Zij noemen zichzelf ook wel entertainmentdeskundige. De toon en stijl van presenteren verschilt sterk tussen beide vormen. Hard nieuws vraagt om een neutrale, zakelijke manier van spreken. Entertainmentnieuws mag wat speelser en persoonlijker zijn. Beide vormen hebben hun eigen publiek en hun eigen aanpak.
Hoe betrouwbaarheid bewaakt wordt
Betrouwbaarheid is de kern van goede journalistiek. Voordat een bericht de uitzending haalt, moet het kloppen. Redacteuren controleren informatie bij meerdere bronnen. Een bericht dat maar door één persoon of organisatie wordt gemeld, wordt niet zomaar gepresenteerd als vaststaand feit. Dit heet bronverificatie. Bij twijfel wordt een bericht uitgesteld of voorzien van een kanttekening. Presentatoren zijn zich goed bewust van de invloed die zij hebben. Miljoenen mensen vertrouwen op wat zij horen en zien tijdens een nieuwsuitzending. Dat vertrouwen mag niet worden geschaad. Omroepen hebben daarom vaste gedragscodes en redactionele richtlijnen. Die bepalen hoe berichten worden gebracht en welke woorden worden gebruikt.
Veelgestelde vragen
Hoe lang studeren mensen voor ze nieuwspresentator worden?
Er is geen vaste studie voor het beroep van nieuwspresentator. De meeste presentatoren hebben een opleiding journalistiek gedaan, vaak aan een hogeschool. Die studie duurt vier jaar. Daarna doen veel mensen werkervaring op als verslaggever of redacteur voordat zij voor de camera komen.
Lezen nieuwspresentatoren de tekst gewoon af van een scherm?
Nieuwspresentatoren maken vaak gebruik van een teleprompter. Dat is een apparaat dat de tekst voor hen op een scherm projecteert, vlak naast of voor de cameralens. Hierdoor kunnen zij de tekst lezen terwijl zij de kijker blijven aankijken. De tekst wordt van tevoren geschreven door de redactie.
Mag een nieuwspresentator zijn of haar eigen mening geven?
Bij nieuwsprogramma’s die zich richten op feiten en actualiteiten, zoals het NOS Journaal, worden presentatoren geacht neutraal te blijven. Zij brengen het nieuws zonder eigen oordeel. Bij opinieprogramma’s of talkshows liggen de regels anders. Daar is ruimte voor persoonlijke standpunten, al blijft de scheidingslijn tussen nieuws en mening belangrijk.
Wat gebeurt er als een presentator een fout maakt tijdens een live uitzending?
Bij een fout tijdens een live uitzending wordt dit zo snel mogelijk rechtgezet. Soms corrigeert de presentator zichzelf direct. Bij ernstigere fouten, zoals onjuiste informatie die al is uitgezonden, volgt er een rechtzetting in een latere uitzending of via de website van de omroep.
